Añana, euskararen basamortua

euskaldunen bilakaera añanan50 urte ondoren Gaubeako liburutegiak lehenbiziko aldiz hitzaldi bat euskaraz eskaini zuen iragan urrian. Miraria. Salbuespenik gabe aplikatzen den araua baita Añanako Kuadrillan euskarari eta euskaldunei ezikusiarena egitea. Administrazio publikoetatik hasita eta tokiko elkarte edo enpresa pribatuetara zabaltzen da jarrera.

Arabako Foru Aldundiaren Euskara Zerbitzuak argitaratzen duen euskaren agendari begiratuta ohar gaitezke urtarriletik abendura arte Kuadrilla osatzen duten hamar udalerrietan soilik bost ekitaldi egin direla euskaraz: Martxoak 7an Arabako Bertsolari Txapelketaren 6. Finalaurrekoa Langraiz Okan, uztailak 26an Betagarri eta Xaikoren kontzertua Lantarongo jaietan, urriak 30ean Gaubeako Liburutegian lehen aipatu hitzaldia, eta azaroak 21ean Antezanan egin zen bertso-afaria. Euskararen agendaren eskaintza urria begi bistakoa da, eta gainera egunerokoan antolatzen diren kirol, aisialdi eta kultur jardueretan euskara ez da existitzen ezta euskaldunon eskubideak ere. Bederen Olentzero jaia antolatzen da ia herri gehienetan, baina orotan euskararen erabilerarako aukera gutxi dago Kuadrillan.

Bestetik bertako administrazio publikoek euskararekiko eta tokiko euskaldunen eskubideekiko erakusten duten errespetu falta oso nabarmena da. Ohikoa da udalek kartelak eta esku-orriak erdara hutsean argitaratzea. Udalen web orri gehienak erdara hutsean daude eta sare sozialen bitartez zabaltzen duten informazio gehiena erdaraz zabaltzen dute, euskara eta euskaldunak alboratuz. Herritarrekin komunikatzeko hizkuntza ia bakarra erdara da eta euskara agertzen denean.

Administrazio publikoen aldetik mespretxuzko jarrera baldin badago, tokiko elkarte eta enpresa pribatuek zabaldutako ereduari eusten diote. Tabernetan, dendetan… euskara ez da existitzen, modu sinbolikoan ere ez.

Bada euskara eta euskaldunak kontuan ez hartzeko joerak Añanako Kuadrillaren errealitate soziolinguistikoari bizkarra ematen dio. Izan ere Eusko Jaurlaritzaren V. Inkesta Soziolinguistikoko datuei erreparatuz gero (2011.arenekoak) Añana Kuadrillaren populazioren erdia euskalduna edo ia euskalduna da. 8.825 biztanletik 4.111 hain zuzen ere.

Gainera azken urteetako eboluzioa oso kontuan hartzekoa da. Eustaten eta Eusko Jaurlaritzaren datuen arabera 1981. urtean 39 euskaldun zegoen Añana Kuadrillan, 1986. urtean 45 eta 1991. urtean 89. Hots, hogei urteko epean euskaldunen kopurua %97,7 igo da Añanako hamar udalerrietan.

Haatik euskararen erabilera bultzatzeko dinamikak eta tokiko administrazio publikoen euskara politikak iraganean ainguratuta daude, duela 50 urteko errealitate soziolinguistikoan izoztuta.

 

Advertisements