Garoñako hondakin erradiaktiboen biltegia egiteko baimena eman du Espainiako Gobernuak

int37Espainiako Gobernuaren Nekazaritza, Elikadura eta Ingurugiro ministerioak Nuclenor enpresaren eskaera onartu du eta talde ekologisten eta inguruko udalen alegazio gehienak atzera bota ditu. Hala, Garoñako Zentral Nuklearraren lursailetan hondakin erradioaktiboak jasotzeko behin behineko biltegia egiteko aukera zabaldu du behin ingurugiro eraginari buruzko txostena onartu eta gero. Gaubeatik 13 kilometrora dago Garoñako zentral nuklearra.

Garoñako zentral nuklearraren jabeak zentrala ixteko prozesua hasi aurretik eskatu zuen biltegia, 2013. urtean, urasketan dagoen erreaktorearen erregai nuklearra nonbait gordetzeko, Villar de Cañasko biltegira bidali aurretik. Askoz jota hamar urtez funtzionatuko du Garoñan egingo duten biltegiak.

Gaur egun mahai gainean dauden aukera guztientzako baliagarria da biltegia, hau da, zentrala itxi edo ez biltegia beharrezkoa da, izan ere gaur egun zentralaren ondoan dagoen urasketan pilatzen dira agortutako hondakin erradioaktiboak eta hemendik bi urtera gainezka egingo du. Bestetik Garoña berriro martxan jarri nahi izanez gero ezinbestekoa da biltegia egitea.

Beste alde batetik, Espainiako Gobernuak adierazi berri du Garoñatik Villar de Cañasera hondakinak eramateko Burgos zeharkatzen duen ibilbidea lehenesten duela, eta beraz printzipioz Euskal Herriko alternatiba baztertzen du.

Biluztu dute Sobron

IMGP5798Ehunka lagun hurbiltzen ari da azken egunetan Sobrongo urtegira ezohiko irudi ederrarekin gozatzeko. Izan ere urriaren 9ra arte Sobrongo presaren mantentze lanak eta garbiketa egiten ari da Iberdrola eta urtegiaren ur maila jaitsi behar izan du. Urak atzera egin duenean agerian geratu dira urak estali zituen Burgos eta Arabako azpiegitura bitxiak eta milaka tona zebra-muskuilu, besteak beste.

Sobrongo urtegiak gordetzen dituen sekretuek jende andana erakarri dute Araba eta Burgos arteko muga egiten duen Sobron hazpitartera. Ingurua berez polita bada are gehiago egun hauetan. Ebro ibaiaren ibilgu naturala eta alde bietan sortzen diren hareazko hondartzak ikusi ahal dira eta halaber aukera dago Burgosko Tobalina eta Arabako Gaubea bailarak lotzen zituen lehengo errepidetik igarotzeko eta garaiko tunela zeharkatzeko.

Bitxikeri gehiago agerian geratu dira. Hala XX. mendearen hasieran, 1905 urtean hain zuzen Iberduerok Larrazubiko zentral hidroelektrikoa hornitzeko Ebrorekiko paralelo eraiki zuen kanalaren hondakinak ikus daitezke. Espainiako estatuan eraiki zuten lehenengoa zentrala da.

Halaber Tobalinilla (Burgos) herrian zegoen udal aduanaren eraikina, fielatoa, ikus daiteke eta Araba eta Burgos arteko mugarriak. Deigarriak dira ere urtegiak estaltzen dituen hondakinetara eta harrietara itsatsita agertu diren milaka eta milaka tona zebra muskuilu. Jarraitu “Biluztu dute Sobron” irakurtzen

Oroimena, sasien lekuan

IMGP5754

IMGP5732 (1) IMGP5703Bost urte igaro dira Primitivo Fernandez de Labastida, Florentino Garcia Valencia eta Monica Barron del Val nekazarien gorpuzkinak La Tejera mendateko hobi komunetik atera zituztenetik eta bosgarrenez bildu dira senideak, lagunak eta Ahaztuak elkarteko kideak fusilatutako lagunak omentzeko. “Pertsona hauen zordunak gara eta gure konpromisoa urtero hemen egotea da, hemen egongo ez bagina sasitza egongo litzakete toki honetan eta batek baino gehiagok gertatutakoa auzian jarriko luke” esan du Marcelo Alvarez Ahaztuak taldeko kideak.

Hilaren 13an bildu ziren La Tejeran berrogeitahamar lagun inguru Burgoseko hiru nekazariak ekitaldi xume batean gogoratzeko. Aurreskua eta lore eskaintza egin zituzten mendatean jarritako oroitarriaren ondoan. Primitivo Fernandez de Labastidaren bilobak Gesaltzako eta Erriberagoitiako lagunek hobia aurkitzeko eman zieten laguntza gogoratu eta eskertu zuen. “Duela bost urte hemendik genbiltzan zuekin, pikatxoa hartu genuen eta aitona bilatzen hasi ginen gure kabuz eta jakin gabe oso ondo zer egiten genuen ezta legez kontra ari ginen. Zuei esker gaur nire ama eta izeba, Primitivoren alabak, hona itzuli dira” esan zuen. Jarraitu “Oroimena, sasien lekuan” irakurtzen

Frutagile txikiak laguntzeko ekimen berria Añana Kuadrillan

IMG_2270

Gaubeako Enpresarien eta Ekintzaileen Elkarteak frutari zukua ateratzeko ekipoa erosi berri du eta eskualdeko frutagileei eskaini die. Nekazaritza produkzioa dibertsifikatzea eta produktore txikiek dituzten fruta esplotazioak manten ditzaten alternatiba bat eskaintzea dute helburu. Ekipoa mugigarria da eta Añanan, Basaben eta Corron txandakatzen ari dira. Eskualdeko frutagile guztiek dute aukera erabiltzeko.

Alfredo Orive Añanako Ekintzaileen Elkarteko kideak azaldu duenez, hasiera batean etxeko fruta kontsumorako pentsatuta dago, zukua edo sagardoa egiteko, baina ekipoak fruta zukua pasteurizatzen du eta aukera dago produktua merkaturatzeko ere. Fruta txikitzeko makina homologatuta dago eta osasun erregistroaren baldintzak betetzen ditu. Dena den Euskal Autonomia Erkidegoaren legediaren arabera beste neurri batzuk bete beharko ditu produktua merkaturatu nahi duenak.

Orivek esplikatu duenez Arabako Diputazioak froga modura sagardoa eta fruta zukua egiteko azpiegitura mugigarria erosi zuen iaz eta herrialdeko frutagileei eskaini zien. Frutagintza profesionala eta ekologikoa bultzeko asmoa zuen ekimenak. “Frutagintzaren garapenerako beharrezkoa da transformazioa, baina instalakuntzak oso garestiak dira, batez ere jarduera hasten denean, eta gainera gure eskualdean fruta esplotazioak oso txikiak dira”. Jarraitu “Frutagile txikiak laguntzeko ekimen berria Añana Kuadrillan” irakurtzen

Luizi handi batek itxi du Paul herriko ‘Roberto’ igeltsu meatzea

Paul herriaren ondoan dagoen aintzineko Roberto igeltsu meatzea itxita dago lur jausi handi baten ondorioz. Mendiaren eskubiko hegalean gertatutako luizi batek bidea moztu du eta une honetan leizeak dituen bi zuloetatik bat ez da ikusten eta bigarrenaren sarbidea eroritako harri handiek, lurrak eta zuhaitzek oztopatzen dute.

Geologoen artean aski ezaguna da Roberto eta meatzaritza eskolek antolatzen dituzten bisitaldi gidatuen parte izaten ohi da. Gainera Euskal Autonomia Erkidegoko geologia toki interesgarrien inbentarioan izendatuta dago Pauleko meatze abandonatua; are gehiago Eusko Jaurlaritzak 2011. urtean Geo-Basque Sarea egitasmoan Robertoren inguruan ekimen didaktikoak antolatzeko eta meatzearen galeriak egonkortzeko beharra planteatu zuen. Jarraitu “Luizi handi batek itxi du Paul herriko ‘Roberto’ igeltsu meatzea” irakurtzen

Uxamabarca autrigoien hiri galduan

Duela 3.200 urte inguru autrigoiak gorde zituen bezala zaintzen ditu egun naturak Lastrako Kastroaren (Uxamabarca) aztarnak. Artadi zaharrak, bide malkartsuak, eta inguruaren isolamenduak lagundu dute 1858. urtean deskubritu zen Burdin Aroko herriaren arrastoak babesten. Izan ere urteak pasa dira Arabako instituzioek aztarnategia abandonatu zutenetik.

Diputazioak bere garaian jarritako heziak eta argibide taula gehienak desagertu dira eta Karankatik bertara igotzeko bidea markatzen zituzten margo urdinak ezabatu dira. Orain Burdin Aroko herriaren eraikinen artean behien eta ardien hondarrak ikus daitezke baita ehiztarien kartutxoak ere, eta eraikin batzuk erori egin dira. Bertara hubiltzen diren bisitariak hobe dute aldez aurretik informazioa biltzea, bertan oso informazio urria topatuko baitute.

Muino aldapatsu eder batean kokatuta dago Uxamabarca. Gailurretik ikaragarrizko panoramika ageri zaigu, Urduñako Antigua eta Salbadako mendilerrotik Arkamuko mendilerrora eta ezkerraldean Risca eta Raso mendiak eta Estulizeko gaztelu zaharra. Jarraitu “Uxamabarca autrigoien hiri galduan” irakurtzen

Kobatik kobara, bailaran ibilaldia

Pinedoko koba
Pinedoko koba
Corroko koba
Corroko koba

Arabako ekitaldetik mendebaldera, ehundik gora kobazulo artifizial aurki daitezke hainbat multzotan banatuta. Horietako multzo bat Gaubeako bailaran dago, herrialdeko mendebaldeko muturrean, hain zuzen. Omecillo ibai arroan edo honen adarren inguruan -Pinedo, Mioma, eta San Martin errekak besteak beste- daude kobazuloak, igarobide naturaletan.

Denborarekin, haitzulo guztietan aldaketa handiak egin dira garaiaren arabera eman zitzaien funtzioari egokitzeko, eta zaila da beraz hasiera batean zuten funtzioa zehaztea. Hala ere, ikerlarien arabera, kobazulo artifizialen jatorria jarduera erlijiosoarekin lotzen da, hain zuzen kristautza prozesuarekin eta eremutarren fenomenoarekin. Dena dela ezin da baztertu gaur egun ezagutzen ditugun haitzulo artifizialak kokatu ziren mendi-barrunbe naturaletan historiaurrean ere jendea bizitzea.

VI. mendetik aurrera Gaubeako haitzulo artifizialak ideal aszetiko sakonak zituzten erlijiosoen guneak ziren. Eremutarrak leku urrunetara joaten ziren bakardade bila, eta babesleku harritsuak bilatzen zituzten kobazuloak eraikitzeko. Lantzeko errazak ziren haitz geruzak aukeratzen zituzten, Gaubean kare-harri zuria, eta bertan eraikitzen zuten eruen bizilekua, otoitz egiteko gunea, eta hilobiak.

Corro eta Pinedokoak dira Gaubean aurkitutako haitzulo artifizial garrantzitsuenak. Bien kasuan haitz bakartuak aukeratu zituzten kobak egiteko, baina bertara iristeko arazorik ez dago. Biak ondo seinaleztatuak daude eta gainera nahi izanez gero GR1 ibilbidea haitzulo artifizialetara hurbiltzen da. Bailaran zehar San Martin de Valparaison, Tobillasen, Quejon, Barrion eta Valpuestan era badira horrelako multzoak, orotara 18 aurki daitezke.

Pinedo

Pinedoko multzoa Santiago izenez ezagutzen da. Interes handikoa da eta hainbat gelek osatzen dute. Bi altuerako haitzuloa da. Eremutarra haitzuloaren beheko aldean bizi zen, eta goian otoitz egiten zuen. Gainera goiko aldean bi hilobi ikus daitezke. Lurzoruan egindako beste hiru hilobi antropomorfo ere badaude -pertsonaren neurrira egindakoa-, kobaren ondoan. Jarraitu “Kobatik kobara, bailaran ibilaldia” irakurtzen